Στο πλαίσιο του δημόσιου προγράμματος της έκθεσης «I AM / I AM NOT», στις 27 Δεκεμβρίου πραγματοποιήθηκε στο Aether Art Space στην Αθήνα μια ολοήμερη δράση καλλιτεχνικής ανταλλαγής και πρακτικής. Μέσα από δύο διαφορετικές μορφές —μια συζήτηση και ένα βιωματικό εργαστήριο— καλλιτέχνες, ακαδημαϊκοί και το κοινό προσκλήθηκαν να συμμετάσχουν ενεργά, διερευνώντας την έννοια του αυτοπροσδιορισμού στο σύγχρονο πλαίσιο, τόσο σε θεωρητικό όσο και σε σωματικό επίπεδο.
Κεντρικό ερώτημα της δράσης υπήρξε το «Ποιος μας ορίζει;», το οποίο μετατοπίστηκε από τον δημόσιο λόγο προς την προσωπική εμπειρία, διαμορφώνοντας μια συνεκτική διαδρομή σκέψης και πράξης.
Πρωινή Συζήτηση Καλλιτεχνών
Η πρωινή συζήτηση συγκέντρωσε πέντε συμμετέχοντες καλλιτέχνες της έκθεσης από διαφορετικά πολιτισμικά υπόβαθρα και τον προσκεκλημένο καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών Δημήτρη Καρύδα, από το τμήμα «Φιλοσοφία & Κοινωνιολογία των Τεχνών & του Πολιτισμού». Η ατμόσφαιρα υπήρξε ζωντανή και δυναμική. Ο καθηγητής Δημήτρης Καρύδας έθεσε καίρια και προκλητικά ερωτήματα, εστιάζοντας στις διαδικασίες συγκρότησης της ταυτότητας του καλλιτέχνη, στους κοινωνικούς ρόλους και στις διαφοροποιήσεις της αυτοαντίληψης μεταξύ Ανατολής και Δύσης, ενώ παράλληλα ανταποκρίθηκε ενεργά στις παρεμβάσεις του κοινού.
Οι καλλιτέχνες, προερχόμενοι από διαφορετικά κοινωνικά και πολιτισμικά περιβάλλοντα, μοιράστηκαν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται το «ποιος είμαι» και το «ποιος δεν είμαι». Στο πλαίσιο του διαλόγου, η ταυτότητα δεν αντιμετωπίστηκε ως σταθερή ετικέτα, αλλά ως μια ρευστή κατάσταση που μεταβάλλεται μέσα από τις εμπειρίες ζωής, τις κοινωνικές προσδοκίες και τις προσωπικές επιλογές. Η δίωρη συζήτηση δεν επιδίωξε να καταλήξει σε μία ενιαία απάντηση, αλλά ανέδειξε μια πολυφωνία οπτικών, συχνά και αντιφατικών.
Στο τέλος της συζήτησης, ένα μέλος του κοινού έθεσε ένα φαινομενικά απλό αλλά βαθιά ουσιαστικό ερώτημα προς όλους:
«Αν έπρεπε να ορίσεις τον εαυτό σου με μία μόνο πρόταση, ποια θα ήταν αυτή;»
Το ερώτημα αυτό μετέφερε τη συζήτηση από το επίπεδο της τέχνης και της θεωρίας στην προσωπική εμπειρία του κάθε ατόμου. Τελικά, δεν δόθηκε κάποια οριστική απάντηση — όπως συμβαίνει με τα περισσότερα ερωτήματα που αφορούν τη ζωή, οι απαντήσεις δεν βρίσκονται σε μια στιγμή διαλόγου, αλλά ανανεώνονται διαρκώς μέσα από την ίδια την πράξη της ζωής.
Απογευματινό Εργαστήριο Καλλιτεχνικής Θεραπείας
Το απογευματινό εργαστήριο καλλιτεχνικής θεραπείας καθοδηγήθηκε από τον Κινέζο καλλιτέχνη Luo Tao. Δεν επρόκειτο για ένα μάθημα εστιασμένο στην τεχνική ή στο τελικό αποτέλεσμα, αλλά για μια διαδικασία επαναπροσδιορισμού του εαυτού μέσω του σώματος, της αντίληψης και της σχέσης με τους άλλους.
Το εργαστήριο ξεκίνησε από τη σωματική δράση και συνδύασε στοιχεία κίνησης, ζωγραφικής, ισορροπίας, αναπνοής, αυτοσχεδιασμού και χωρικής μετατόπισης. Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να αποδεσμευτούν προσωρινά από παγιωμένες αντιλήψεις για τον εαυτό τους, από κοινωνικούς ρόλους και από την ανάγκη «ολοκλήρωσης» ενός έργου.
Στα αρχικά στάδια της διαδικασίας, ο «εαυτός» δεν ενισχύθηκε, αλλά συνειδητά αποδομήθηκε. Μέσα από την απώλεια ισορροπίας, τη μετατόπιση του κέντρου βάρους και τη μη λεκτική σωματική αλληλεπίδραση, οι συμμετέχοντες εισήλθαν σε μια κατάσταση αστάθειας, όπου τα όρια άρχισαν να θολώνουν:
Είμαι αυτός που ενεργεί ή αυτός που ανταποκρίνεται;
Οι κινήσεις μου επηρεάζουν τους άλλους;
Ή μεταβάλλομαι εγώ από την παρουσία τους;
Καθώς η διαδικασία εξελισσόταν, η δημιουργία μετατοπίστηκε από την ατομική εμπειρία προς τη συλλογική αίσθηση. Η ζωγραφική έπαψε να λειτουργεί ως προσωπική έκφραση συναισθημάτων και μετατράπηκε σε μια ανταπόκριση στον ρυθμό, το βάρος και την ενέργεια των άλλων. Μέσα από συνεχή διαπραγμάτευση, προσαρμογή και παραχώρηση, οι συμμετέχοντες συνδημιούργησαν ένα έργο μεγάλης κλίμακας.
Σε αυτή τη διαδικασία, ο εαυτός δεν εξαφανίστηκε, αλλά επανασχηματίστηκε μέσα από τη συνύπαρξη και τη συλλογική πράξη — όχι πλέον ως απομονωμένη και κλειστή οντότητα, αλλά ως μια κατάσταση που γεννιέται μέσα στη σχέση.
Έτσι, το εργαστήριο δεν αποτέλεσε ένα εσωστρεφές ατομικό ταξίδι, αλλά μια εμπειρία που μπορούσε να ολοκληρωθεί μόνο μέσω του «άλλου». Το έργο που προέκυψε δεν αφηγείται την ιστορία ενός προσώπου, αλλά φέρει τα ίχνη πολλαπλών σωμάτων, αισθήσεων και συνειδήσεων που συνυφαίνονται. Ο εαυτός δεν ορίζεται εδώ ως ένας σταθερός πυρήνας, αλλά ως μια δυναμική διαδικασία συνεχούς μεταβολής, προσαρμογής και αναδόμησης — σε πλήρη συντονισμό με το κεντρικό ερώτημα του «I AM / I AM NOT».
Μέσα από τον θεωρητικό διάλογο του πρωινού και τη σωματική εμπειρία του απογεύματος, οι δύο αυτές δράσεις του δημόσιου προγράμματος ακολούθησαν διαφορετικές διαδρομές προς το ίδιο ερώτημα: ο εαυτός δεν αποτελεί μια δεδομένη απάντηση, αλλά μια διαδικασία που διαρκώς επανεξετάζεται, αποδομείται και επανασυντίθεται.
Είτε μέσα από τη σύγκρουση ιδεών και λόγου, είτε μέσα από τη συλλογική δημιουργία και τη σωματική ανταπόκριση, το «ποιος είμαι / ποιος δεν είμαι» παύει να είναι ένας απλός ορισμός και μετατρέπεται σε μια σχέση και μια πράξη που συνεχώς διαμορφώνεται. Αυτός ακριβώς είναι και ο χώρος που επιδιώκει να ανοίξει η έκθεση: η τέχνη ως τρόπος ερώτησης, και όχι ως τελική απάντηση.
（Sino-Hellenic Information Post, Aether Art Space）
